BÜYÜK ENDÜSTRİYEL KAZALAR

BÜYÜK ENDÜSTRİYEL KAZALAR

Herhangi bir kuruluşun işletilmesi esnasında, kontrolsüz gelişmelerden kaynaklanan ve kuruluş

içinde veya dışında çevre ve insan sağlığı için anında veya daha sonra ciddi tehlikeye yol açabilen bir veya birden fazla tehlikeli maddenin sebep olduğu büyük bir misyon, yangın veya patlama olaylarıdır.

 

BÜYÜK ENDÜSTRİYEL KAZALAR VE RİSK DEĞERLENDİRME

Uluslararası kuruluşlarca yapılan araştırmalar iş güvenliği ile iş gücü verimliliği arasında karşılıklı etkileşim olduğunu, sağlıklı ve güvenli işyerlerinde verimliliğin arttığını ortaya koymuştur. İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi sonucu iş güvenliğinin sağlanması; yan etki olarak işyerinde verimlilik ve üretim artışına da yol açmaktadır. Özellikle iş kazaları işin akışını durdurarak üretimi kesintiye uğramakta ve maddi kayba neden olmaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) araştırmalarında üretimde kullanılan makine ve tezgâhlarda koruma sistemlerinin geliştirilmesi ile iş güvenliğinin sağlanması sonucunda önemli ölçüde üretim artışının sağlandığını saptamıştır.

Risk değerlendirmesi kavramı mevzuatımıza yeni girmiş olmakla birlikte içeriği ve kullanılan yöntemler yeni değildir. Risk Değerlendirmesi kavramı 20. yüzyılın başlarında güvenilirlik teoreminin oluşturulması ve kullanılmaya başlanması sonrasında telaffuz edilmeye başlanmıştır. İlk defa NASA tarafından geliştirilen MIL-STD-882 nolu standart bu alandaki gelişmelerin önünü açan ilk sistemli belge olmuştur. Ünlü analist Peter F. Drucker yöneticilere vermiş olduğu bir konferansta 18., 19. ve 20. Yüzyıllarında Batı ekonomisinin ilerlemesinde teşebbüs, girişim ve çabuk ve doğru karar verme yeteneği kadar risk değerlendirme yönetiminin de önemli bir yere sahip olduğunu vurgulamıştır. Drucker’a göre riskleri yönetme ve önlem alma çalışmaları gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki en önemli farktır. (Özkılıç, 2005: 60)

Özellikle 20. yüzyıl başlarından itibaren tehlikeli maddelerin artan üretimi, kullanımı ve depolanması yüzünden büyük endüstriyel kaza olasılığı büyük oranlarda artmıştır. Dolayısıyla da tüm halkın, çalışan kesimin ve çevrenin korunması gereği doğmuş, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi için sistematik yaklaşım ihtiyacı belirmiştir. Üç Mil Adası’ndaki ve Çernobil’ deki nükleer kazalardan sonra otoriteler nükleer tesislerin güvenli işletilmesi için birçok çalışmalar yürütmüştür. Ancak klasik endüstriye ilişkin risk değerlendirme çalışmalarının hızla başlamasında İtalya Sevesso’daki büyük endüstriyel kaza dönüm noktası olmuştur.

 

Tablo1. 1959-2004 Yılları Arasında Meydana Gelen Kaza ve Felaketler

Yıl

Yer

Olay

Hasar

1959

Minamata, Japonya

Suyollarına cıva deşarj edilmesi

400 ölü, 2,000 yaralı

1973

Fort Wayne, A.B.D.

Demiryolu kazası ile vinil klorür dökülmesi.

4500 tahliye

1974

Flixborough, İngiltere.

Patlamada siklohekzan açığa çıkması

23 ölü, 104 yaralı, 3,000 tahliye

1976

Seveso, İtalya

Dioksin sızıntısı

193 yaralı, 730 tahliye

1978

Los Alfaquez, İspanya

Ulaşım kazasında propilen dökülmesi.

216 ölü, 200 yaralı

 

Xilatopec, Meksika

Karayolu kazasında gaz tankeri patlaması.

100 ölü, 150 yaralı

 

Manfredonia, İtalya

Fabrikadan amonyak sızıntısı

10,000 tahliye

1979

Threemile Adası, A.B.D.

Nükleer reaktör kazası

200000 tahliye

 

Novosbirsk, Rusya

Kimya fabrikasında patlama

300 ölü

 

Mississagua, Kanada

Demiryolu kazası ile klor ve bütanın çevreye yayılması.

200000 tahliye

1980

Summerville, A.B.D

Demiryolu kazası ile fosfortriklorür dökülmesi

300 yaralı, pek çok tahliye

 

Tacoa, Venezüella

Petrol yangını ve patlaması

145 ölü, 1,000 tahliye

1982

Taft, A.B.D.

Patlamada kimyasallardan akrolein açığa çıkması

17,000 tahliye

1984

Sao Poulo, Brezilya

Petrol boru hattında patlama

508 ölü

 

St. J.Ixhuatepec, Meksika

Gaz tankı patlaması

452 ölü, 4,248 yaralı, 300,000 tahliye

 

Bhopal, Hindistan

Pestisit fabrikasından sızıntı siyan gazı

72,500 ölü, binlerce yaralı, 200,000 tahliye

1986

Çernobil, Rusya

Nükleer reaktör kazası

725 ölü, 300 yaralı, 90,000 tahliye, Avrupa ülkelerine yayılma

 

Basel, İsviçre

Pestisit fabrikasında yangın

Ren nehrinde kirlilik

1987

Kotka, Finlandiya

Limanda monoklorobenzen dökülmesi

Deniz tabanı kirliliği

1991

Körfez Savaşı, Basra Körfezi

Petrol dökülmesi

Deniz kirliliği

1992

Alaska

Petrol dökülmesi

Deniz kirliliği

2000

Enschede, Hollanda

Havai fişek fabrikasında patlamada

21 kişi hayatını kaybetti. 800 kişi yaralandı ve1 km2 çaplı alanda 5300 kişi patlamadan ve sonuçlarından etkilendi.

2000

Baia Mare, Romanya

Yüksek konsantrasyonda siyanür içeren atık havuzunun aşırı yağışlarla yıkılması sonucu arıtılmamış siyanür atık Tuna Nehri’ne karıştı.

Nehir kirliliği

2001

Toulouse

Gübre tesisi patlaması sonucu standart dışı amonyum nitrat yayılımı

Geniş alanda etkilenme

 

Kasım, 1989’da ILO Yönetim Kurulu’nun 244. toplantısında alınan karar uyarınca, Cenevre’de 8-17 Ekim 1990 tarihlerinde büyük endüstriyel tehlikelerin önlenmesine ilişkin uygulama kodu hazırlanması maksadıyla bir uzmanlar toplantısı düzenlenmiştir. Bu uzmanlar toplantısında Büro tarafından hazırlanan taslağa dayalı uygulama kodu gözden geçirilmiş ve son şeklini almıştır. Toplantıda bu koda “Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi” adı verilmesi kararlaştırılmıştır.Ancak hazırlanan bu kod büyük endüstriyel kazaların önlenmesi için tüm ilgililere sadece pratik tavsiyeler niteliğinde kalmıştır.

İtalya’nın Seveso kasabasında 1976’da gerçekleşen ciddi endüstriyel kazayı takiben, endüstriyel donanımlarda kaza önleme üzerine bir Direktif olan Seveso Direktifi (82/501/EEC) kabul edilmiştir. Daha sonra Hindistan, Bhopal’de 1984 yılında ve İsviçre, Basel’de 1986 yılında gerçekleşen iki büyük kaza ve Mexico City’de doğal gaz patlaması sonucunun 500 ölü, 4.000 yaralı ile sonuçlanması bu direktifin tekrar gözden geçirilmesi gereğini doğurmuştur.

Son olarak yeni ve gözden geçirilmiş II. Direktif (96/82/EEC), 1996 yılında kabul edilmiştir ve 82/501/EEC sayılı Direktif’in yerini almıştır. Enschede ve Toulouse kazalarına tepki olarak AB, amonyum nitratla birlikte, patlayıcı ve yanıcı maddelerle ilgili Seveso II yönetmeliğindeki kuralları tekrar gözden geçirmiş ve daha da sertleştirmiştir. AB, Enschede, Baia Mare ve Toulouse’daki kazalardan sonra SEVESO II’nin kapsamını genişletmiş ve SEVESO II’de görülen bazı aksaklıkların da çözümü için bazı ek çalışmalar yaparak direktifin son hali olan 2003/105/EEC sayılı direktifi 16 Aralık 2003 tarihinde yayınlamıştır. Seveso II Direktifi adını alan veya diğer bir adıyla COMAH Direktifi; tehlikeli maddeler içeren büyük endüstriyel kazaların önlenmesine yönelik çeşitli kontrol yükümlülükleri getirmiştir.

        

Siklohekzan oksidasyonu yapan bir fabrikada patlama oldu. 28 kişi hayatını kaybettiTesis ve çevresinde geniş tahribat oldu

 

BİLKALİTE DANIŞMANLIK EĞİTİM

VE BELGELENDİRME HİZMETLERİ.

Tel:  0216 459 06 52

Fax: 0216 459 06 52

GSM: 0530 543 99 91 – 92

info@bilkalite.com

Etiket : BÜYÜK ENDÜSTRİYEL KAZALAR